Western rijden
De Europese dressuur omvat een aantal duidelijk omschreven disciplines. Tuigen, dressuurrijden, springen, military enz. Al deze vormen van paardrijden hebben hun oorsprong in het pre-mechanische tijdperk en zijn vooral gestimuleerd door het militaire gebruik van het paard. Vanaf het eerste begin van de kolonisatie van Noord-Amerika is het paard gebruikt als transportmiddel. Door pioniers en kolonisten werd het paard ingezet als werkdier voor vele doeleinden.
Echter het belang van een goed getraind paard bleek vooral tijdens de opkomst van de vee-industrie. In de 19e eeuw ontstonden grote vee-ranches van zelfs honderdduizenden hectares.
Russische, Franse maar vooral Engelse financiële belangen waren groot in de tijd van de Amerikaanse veehouderij. Al dit vee moest worden geteld, gebrandmerkt, verpleegd, opgedreven enz. En dit alles door een aantal mensen die sterk afhankelijk waren van de capaciteiten van hun paarden.
De
kwaliteit van een cowboy was voor een groot deel afhankelijk van de
mogelijkheden van zijn paard. Hoe geromantiseerd en vrijgevochten dit beroep nu
ook aan ons wordt gepresenteerd, het was in feite een hard bestaan. Sociaal en
geschiedkundig onderzoek toont aan dat ouderdom onder cowboys nauwelijks
voorkwam. De kans op invaliditeit was groot. Geen wonder dat de cowboy zeer
kieskeurig was als het aankwam op de keuze van zijn uitrusting. Zadel,
hoofdstel, laarzen, lasso, handschoenen; er werd niet op dollars gekeken om het
beste van het beste te hebben.
Hun leven was ervan afhankelijk. Hun paarden werden door hen zelf uitgezocht,
waarbij de toppaarden ook door hen zelf werden getraind. Door deze training
ontstond een betrouwbaar, atletisch en comfortabel zittend paard van ongeveer
1.50 m schofthoogte, die zeer snel was op de korte afstand.
Niet voor niets was paardendiefstal een “hanging offence”.
Door het uitwisselen van ideeën over trainingsmethoden en het onderling showen van hun rijstijl, ontstond op een gegeven moment een bepaald beeld, een consensus, over een allround Westernpaard. De huidige rodeo’s hebben overigens niets met Western Riding te maken. Tijdens een rodeo wordt de kwaliteit van een cowboy vertoond en niet specifiek hun vermogen om met een paard om te gaan.
De cowboy van toen, hield net als de westernruiter van nu, van competitiestrijd en zo ontstond onder andere de ‘Quarter a mile race’, waar de Quarter Horse zijn naam aan heeft te danken (het snelste paard op de kwart mijl). Om de lenigheid, ‘Cowsence’ (gevoel voor de koe) of de gehoorzaamheid van het paard te testen ontstonden er steeds meer wedstrijdonderdelen zoals Cutting, Trail, Reining en Barrelrace.
Door
toenemende mechanisatie en managementverbetering verdwenen de uitgestrekte
veeranches begin deze eeuw uit beeld. Tegelijkertijd was de hoogtij van de
cowboy afgelopen. Maar hun kennis en kunde was hiermee gelukkig niet verdwenen.
Waar vinden we nu de erfenis van deze ruiters? Natuurlijk bij de huidige
generatie cowboys, want ze zijn er nog wel. En hierbij moet men ook denken aan
cowgirls.
Ook is veel van hun ‘paardenkennis’ bij huidige trainers van western dressuur
beland. En deze kennis is in de loop der jaren zelfs toegenomen.
De vele facetten van het westernrijden zijn uitgekristalliseerd in een vorm van
sport, die in zijn verschillende onderdelen de afspiegeling is van de werkdagen
van een paard uit de negentiende eeuwse Noord-Amerika.
Ongeveer 15 jaar geleden waaide de westernsport over naar Nederland. Mensen die
doorgaans al paarden hadden, maar niet zo veel plezier beleefden aan de
traditionele rijstijl of gewoon wat anders wilden, stapten over op de
westernrijstijl met haar vele disciplines.
In 1987
werd het eerste Nederlandse Kampioenschap Western Riding verreden en sindsdien
is het aantal deelnemers aan ieder NK gestaag gegroeid. Anno 1999 is het een
algemeen geaccepteerde vorm van paardensport die vele enthousiaste aanhangers
kent.
Tijd om weer terug te komen op de definitie van het western rijden. De tweede
implicatie van deze definitie behelst de omgang met het paard. Zoals geschetst
was de oorspronkelijke gebruiker van dit paard dag en nacht van hem afhankelijk.
Dit betekent dat dwang en angst als trainingsmethoden op de lange duur gevaarlijk waren om toe te passen.
Een cowboy die paarden versleet als pruimtabak werd niet gerespecteerd. Een ontspannen, rustig, ja zelfs meedenkend paard is een vereiste voor deze dressuur. Belangrijk is dus, dat hoe spectaculair de rijstijl ook overkomt, alle GOEDE combinaties herkend kunnen worden aan de rust en ontspanning waarmee de oefeningen uitgevoerd worden. Deze ontspanning begint dus niet op het paard, maar ernaast!!
Het paard is je teamgenoot, niet je werktuig. Door de strenge selectie die in het verleden is toegepast voor de keuze van een paard is gebleken dat drie rassen bij uitstek geschikt zijn en daarom ook gefokt worden voor deze vorm van dressuur. Dit zijn de Quarter Horse, de Appaloosa en de Paint. Tegenwoordig doen ook de Arabische volbloed, de Haflinger of de compacte paardenrassen uit Oost Europa het erg goed als western paard. De WRAN is in Nederland de organisatie die de wedstrijden organiseert die voor alle rassen toegankelijk zijn. www.wran.nl Zie ook www.westernsport.nl voor meer informatie over de westernsport.
Westernriding kent o.a. onderstaande onderdelen.
Halter
Bij halter wordt het
paard beoordeeld op exterieur naar de richtlijnen van het ras (deze zijn voor
ieder ras vastgelegd in het stamboek).
De paarden worden één voor één aan de hand binnen gebracht in stap en moeten in
een rechte lijn naar de jury lopen. Als men bij de jury aankomt wordt gevraagd
te draven in dezelfde rechte lijn, waarna je naar links wendt, doordraaft,
vervolgens in stap gaat, weer een wending naar links maakt en je achter elkaar
opstelt.
Vervolgens komt de jury en loopt om de paarden heen om ze nog eens goed te
bekijken. Hij let op een correcte bouw en bekijkt of het paard aan de eisen van
het ras voldoet.
Bij halter is het belangrijk dat je je paard op een goede manier voorbrengt. De
jury zal het paard dan optimaal kunnen beoordelen.
Showmanship at Halter
Bij
showmanship at halter wordt niet naar het exterieur van het paard gekeken, maar
naar degene die het paard voorbrengt.
De jury zal een bepaald pattern voorschrijven welke de combinaties na elkaar
moeten uitvoeren. Bij dit onderdeel staat iedereen opgesteld in de arena.
De beoordeling betreft de volgende zaken: Voorbrengen van het paard,
Totaalbeeld, Verzorging van het paard, Uitrusting, Presentatie van het paard,
Manier van tonen van het paard in stilstand en beweging en de Alertheid.
Hunter under Saddle
Deze
klasse is een Engels onderdeel in de Westernsport. Zowel de kleding van de
ruiter als het harnachement van het paard zijn uit de Engelse rijstijl.
Hoewel het lijkt op het onderdeel Pleasure worden de gangen in de engelse naam
benoemd en wel walk, trot, extended trot en canter.
Bij trot wordt op het buitenbeen licht gereden in tegenstelling tot de Western
Pleasure jog, waarbij de ruiter blijft doorzitten.
In de klasse Hunter under Saddle dient het paard voorwaarts gereden te worden,
waarbij gehoorzaamheid, werkwilligheid en een vriendelijke uitdrukking van het
paard beoordeeld worden.
Western Pleasure
Western
Pleasure is een van de meest populaire onderdelen voor de deelnemers, hoewel het
voor het publiek wat minder spectaculair is.
Een combinatie laat zien wat de kwaliteiten van een western paard zijn: rustig
gedrag en toch directe reacties op hulpen van de ruiter. Door de jury worden de
overgangen stap (walk), draf (jog) en galop (lope) beoordeeld en de houding van
ruiter en paard.
De deelnemers komen gezamenlijk in de arena en moeten aan de wand blijven of op
de binnenhoefslag. Je mag geen cirkels rijden of de arena oversteken. De drie
verschillende gangen worden getoond op zowel de linker- als de rechter-hand. De
jury kan ook een uitgestrekte gang vragen. Als de jury twijfelt tussen de hoogst
geplaatsten kan deze ook de gang achterwaarts vragen van de desbetreffende
deelnemers.
De ruiter blijft in het zadel, tenzij de jury het hoofdstel en zadel wil
controleren. Combinaties worden gestraft voor een te hoge snelheid, verkeerde
gang op het gevraagde moment, verzet van het paard, te diepe of te hoge
halshouding van het paard of break of gate (uit de desbetreffende gang vallen).
Het paard moet aan een losse teugel gereden worden, zonder overmatige of
storende correcties van de ruiter.
Bij het commando “reverse” maken de deelnemers een draai van 180 graden van of
op de hoefslag. Ook tijdens de stap of de draf kan dit commando gegeven worden.
(Niet tijdens de galop).
De ruiter mag een junior paard (tot en met 5 jaar) op twee handen rijden op een
snaffle (trens) of bosal (hackamore).
Een paard van 6 jaar of ouder moet op een shank bit (stangbit) gereden worden,
met één hand en de ruiter mag deze tijdens de wedstrijd niet overpakken in de
andere hand.
Western Riding
Western
Riding is het presenteren van een (fijn)gevoelig en gemakkelijk bewegend paard.
Het paard wordt beoordeeld naar de kwaliteit van zijn gangen en galopwissels,
naar zijn gehoorzaamheid aan de ruiter, manieren, gezondheid en intelligentie.
Bij Western Riding kan de jury kiezen uit twee verschillende patterns.
Western Horsemanship
De klasse
Western Horsemanship bestaat uit twee onderdelen. Alle ruiters worden in de
arena verwacht, waar ze zich moeten opstellen op de korte zijde.
Het eerste gedeelte is individueel, waarbij een gevraagde proef (pattern)
gereden moet worden. In deze proef wordt gevraagd om de galop (zowel de linker
als de rechter galop), stops, back-up (achterwaarts), een draai om de achterhand
en cirkels.
In het tweede gedeelte worden alle ruiters gevraagd om zich in walk (stap) op de
hoefslag te begeven en zal de jury nog een stukje pleasure vragen. De bedoeling
hiervan is dat de jury bij twijfel om de plaatsing een betere beslissing kan
nemen.
Het horsemanship gedeelte telt voor 80% en het pleasure gedeelte voor 20% bij de
beoordeling.
Het doel van Western Horsemanship is te kijken wat de ruiter kan en niet wat de
kwaliteiten van het paard zijn.
De jury kijkt naar de teugelhulpen en de algemene houding van handen, armen,
benen en lichaam. Het geheel moet relaxed overkomen, zonder onnodige hulpen of
verschuivingen van de zit.
Horsmanship is alleen een onderdeel voor jeugd-, amateur-ruiters en beginners.
Trail
Trail
betekent spoor, een spoor in de vrije natuur. Trail rijden staat dus voor het
volgen van een spoor in de vrije natuur. Hierbij wordt van het paard verwacht
dat het in staat is om verschillende hindernissen te nemen, zoals een omgevallen
boom, een riviertje, een hekje enz. Ook moet het volledig vertrouwen hebben in
de ruiter en niet schrikken van een vreemd geluid, object e.d.
De Trail klasse bestaat dan ook uit hindernissen, waarbij verplicht zijn :
·
een hek, wat
geopend en gesloten moet worden nadat de combinatie er door is gereden;
·
balken waar het
paard over moet stappen zonder deze aan te raken;
·
een houten brug
waar het paard over heen moet lopen zonder verzet;
·
het
achterwaarts gaan volgens een bepaald patroon (vaak een L-vorm).
Andere
hindernissen kunnen gekozen worden van een lijst, waaronder een sloot, het
vervoeren van een object en diverse andere hindernissen waarbij achterwaarts en
zijwaarts gevraagd wordt.
Een goede Trail-combinatie gaat feilloos door elk landschap.
Reining
Reining is
een onderdeel, dat je het best kunt vergelijken met de Engelse dressuur.
Belangrijk is dat je paard steeds ontspannen is en geen verzet toont (mond open,
onrustig met het hoofd) en dat je met lange teugels rijdt, waarbij je toch
continue een goede controle over je paard hebt.
In totaal zijn er 10 patterns, waaruit gekozen kan worden door de jury.
Deze bestaan
uit:
·
cirkels; een
grote snel, een kleine langzaam en andersom.
Dit noemen we
speed control.
·
galopwissels (changementen)
·
stops (sliding stops)
·
rollbacks (snelle draai om de achterhand van 180 graden)
·
spins
(vliegende draai om het binnenachterbeen, waarbij de voorbenen ruim overstappen)
·
hesitate (aarzeling/stil staan).
De deelnemende combinaties leggen de proef één voor één af. Iedere beweging buiten de controle wordt als fout beoordeeld. Bij soepele, mooie, snelle en foutloze uitvoeringen krijgt men pluspunten. De basis van de puntenverdeling ligt tussen 60 en 80, waarbij 70 het gemiddelde is.
Diskwalificatie
volgt bij:
·
overspinnen: meer dan 1/4 spin;
·
gebruik van verboden uitrusting;
·
opzettelijke
mishandeling van het paard in de arena;
·
gebruik van de
teugel als zweep;
·
meer dan een
vinger tussen de teugels bij split reins en meer dan een vinger tussen de
teugels bij een romal;
·
beide handen
aan de teugel (de vrije hand mag na de spin gebruikt worden om de teugels te
verlengen indien daardoor geen beïnvloeding
van het paard plaatsvindt);
·
val van ruiter
of paard;
·
twee
weigeringen bij een manoeuvre.
Er zijn
vaste richtlijnen voor het geven van plus- en minpunten.
Na afloop moet de ruiter naar de jury toe stappen, zodat deze, indien gewenst,
het hoofdstel kan verwijderen om het bit te inspecteren.
Versatile Horse
Versatile
Horse is een samenvoeging van de klassen Trail, Western Riding, Pleasure en
Reining. De klasse is uitsluitend toegestaan voor paarden van 5 jaar en ouder,
gereden met bit en éénhandige teugelvoering.
Het voorgeschreven parcours bestaat uit een Trail gedeelte, een Western Riding
gedeelte met een vliegende galopwissel op de lange zijde, een Pleasure gedeelte
met o.a. een uitgestrekte draf, en een Reining gedeelte met cirkels, stops en
spins.
Working Cowhorse
Bij
Working Cowhorse kunnen combinaties laten zien wat ze waard zouden zijn op een
echte ranch. De paarden moeten snel kunnen draaien, snel stoppen, makkelijk
galopperen en vlug op snelheid kunnen komen. Het moet ook laten zien dat het de
acties van het rund ziet, en altijd alert is op onverwachte bewegingen van het
dier. De jury ziet graag een paard wat zelf initiatief neemt en goede manieren
heeft. Daarbij moet het snel reageren op de hulpen met de teugel, en dus een
zachte mond hebben.
Working Cowhorse bestaat uit twee onderdelen namelijk het Dry Work, hetgeen te
vergelijken is met het onderdeel reining.
Het tweede gedeelte heet Fence Work, dit is het werken met de koe.
1. Er
komt één rund in de arena die de combinatie vervolgens op de korte zijde moet
houden om te tonen dat het paard cowsense heeft; dit wil zeggen dat het paard
het rund in de gaten houdt en met het rund wil meebewegen. Dit op de korte zijde
houden wordt boxing genoemd.
2. Vervolgens laat de combinatie het rund op de lange zijde komen. Belangrijk
hierbij is dat je duidelijk laat zien dat jij beslist dat je het rund op de
lange zijde wilt hebben.
Hierna volgt het afstoppen; je moet minstens 1x naar links en 1x naar rechts het
rund afstoppen en in de andere richting weer voorwaarts laten gaan. Het
afstoppen mag ook meerdere keren gebeuren.
3. Het derde onderdeel bestaat uit het cirkelen van het rund. Dit moet minstens
1x linksom en 1x rechtsom. De bedoeling is dat je paard en het rund schouder aan
schouder lopen. Voor dit alles staat een maximum tijd van 2 minuten.
Cutting
Cutting,
het afscheiden van een rund uit de kudde en deze afgescheiden houden, is in het
echte werk van de cowboy noodzakelijk wanneer ze de dieren apart behandeld
moeten worden, bijvoorbeeld voor het brandmerken of het toedienen van
medicijnen.
Mits goed gedaan is het een heel spectaculair onderdeel. De paarden moeten een
enorme hoeveelheid cowsense (gevoel voor vee) hebben. Ze moeten veelal op eigen
initiatief hun werk doen.
De paarden moeten slimmer en sneller zijn dan het vee, en dus ook lichamelijk
heel wat in huis hebben.
In de arena wordt een kleine kudde vee losgelaten, die door één combinatie van
ruiter en paard wordt gesetteld. (The herd is settled = De kudde staat rustig
bij elkaar.)
Paarden met ruiters lopen ook in de arena en iedereen krijgt de tijd om aan
elkaar te wennen. Dan pas komt de ruiter met zijn cuttingpaard om het
wedstrijdelement uit te gaan voeren. Hij rijdt de kudde in en zoekt, zonder de
andere dieren onrustig te maken, een kalf uit. Hij scheidt deze van de groep, en
als andere dieren meelopen, dan zijn daar de "helpers", om de rest van de kudde
bij elkaar te houden en eventueel dieren terug te drijven.
Heeft de deelnemende combinatie een dier vóór zich, dan begint het echte werk
van het cuttingpaard.
Het kalf probeert terug te gaan naar de kudde en het cuttingpaard weerhoudt hem
daarvan. Zodra de ruiter de teugels neergelegd heeft mag hij deze niet meer
oppakken om het paard te corrigeren. Het paard moet het kalf gescheiden houden
van de kudden! Hij volgt elke beweging en blijft steeds de gang terug naar de
kudde blokkeren. Met ogen en oren gericht op het kalf, springt het paard van
links naar rechts. De ruiter gaat mee met de bewegingen van het paard en hindert
deze zo min mogelijk.
Het hangt erg van de acties van het kalf af, in welke mate het paard zijn akties
kan laten zien. Maar een ruiter mag alleen van kalf ruilen als deze stopt of van
de combinatie wegdraait.
De combinatie krijgt twee en een halve minuut de tijd om hun kunnen te showen,
en mag gedurende die tijd hooguit drie dieren uitzoeken.
De combinatie krijgt hulp van vier andere "helpers": twee Turnbacks en twee Herd
Holders, die proberen het werk voor de cutting combinatie zo makkelijk mogelijk
te maken, door de kudde niet uiteen te laten vallen.
De jury geeft een beoordeling van de acties van de deelnemende combinatie met
een puntenaantal tussen de 60 en 80. Het spreekt voor zich, dat naast de
kwaliteiten van paard en ruiter, ook geluk een rol speelt, in de zin van het
gedrag van het kalf en het werk van de "helpers".
Team Penning
Team
Penning is een onderdeel waarbij vee gebruikt wordt, vandaar dat het vaak
verreden wordt na de Cutting. Het is een "spel" waarbij een team van drie
combinaties volgens vaste regels drie kalveren uit de kudde moeten drijven en
opsluiten in een paddock aan de andere zijde van de arena. Ze krijgen hiervoor
twee-en-eenhalve minuut.
De dieren in de kudde zijn genummerd en elk team krijgt de opdracht om drie
dieren met hetzelfde nummer eruit te pikken.
Voor het publiek is Team Penning een lust voor het oog, vooral omdat het de
combinatie vrijwel nooit lukt de dieren in de paddock te krijgen. Resultaat: een
wilde drijftocht alsof ze op de prairie zijn. En als het lukt...een knap
staaltje van teamwork!
Barrel Race
Barrel
Racing is één van de snelheidsspelen. In Amerika is dit onderdeel alleen voor
vrouwen.
Drie in een driehoek geplaatste vaten markeren het parcours. De deelnemer mag
zelf weten of hij aan de linker- of aan de rechterkant van het eerste vat
begint. De bedoeling is dat hij een cirkel om elk vat rijdt.
De tijd tussen het moment dat het paard met zijn neus over de startlijn is, en
het moment dat zijn neus over de finishlijn is, wordt gemeten met behulp van een
electronisch oog (mits beschikbaar).
Gooit een combinatie een vat om, dan worden er vijf strafseconden bij opgeteld.
Ook als de ruiter zijn hoed verliest kost dit vijf seconden. Ze mogen de vaten
wel raken. Als een combinatie zich niet aan het parcours houdt, wordt deze
gediskwalificeerd. Dit is echt een wedstrijdonderdeel waar snelheid en
wendbaarheid worden getest!
Pole Bending
Net zoals
Barrel Racing is Pole Bending een evenement waarbij het puur om de snelheid
gaat. Het paard kan in dit onderdeel wederom zijn snelheid en wendbaarheid laten
zien.
Hierbij worden geen vaten, mar zes palen gebruikt, die zeven meter uit elkaar op
een rechte lijn worden geplaatst. Met een vliegende start gaat de deelnemer naar
de laatste paal, om dan in slalom om de andere palen terug te komen naar het
begin. Dan nog een keer in slalom naar het einde en in een razend tempo in een
rechte lijn naar de finish. De combinatie met de snelste tijd is natuurlijk de
winnaar.
Nieuw in de WRAN wedstrijden zijn Ranch Riding, Ranch Pleasure en Super Horse